Budućnost medija u Crnoj Gori – stavovi ključnih aktera
Crna Gora se suočava sa ozbiljnim antidemokratskim i antievropskim trendovima koji se direktno odražavaju na stanje medija i novinarstva, pokazuje nova publikacija Instituta za medije, zasnovana na istraživanju sprovedenom sredinom 2025. godine kroz fokus grupe sa građanima i građankama, medijskim profesionalcima i profesionalkama, te istaknutim pojedincima koji aktivno učestvuju u javnom i kulturnom životu zemlje.
Nalazi analize ukazuju da učesnici i učesnice istraživanja demokratiju u Crnoj Gori uglavnom doživljavaju kao formalno prisutnu, ali slabo primijenjenu u praksi. Istovremeno, izražavaju nisko povjerenje u institucije, kao i uvjerenje da građanski aktivizam rijetko donosi stvarne promjene. Sve grupe koje su učestvovale u istraživanju jasno prepoznaju da su profesionalni i slobodni mediji jedan od ključnih uslova za kvalitetnu demokratiju i informisano učešće građana i građanki u društvu.
Publikacija ukazuje i na duboku krizu povjerenja u medije. Učesnici i učesnice fokus grupa smatraju da su mediji pod snažnim političkim pritiscima, skloni senzacionalizmu, nedovoljno posvećeni profesionalnim standardima i borbi protiv dezinformacija. Povjerenje se, kako pokazuje analiza, češće vezuje za pojedine novinare i novinarke nego za medije kao institucije. Posebno zabrinjava ocjena da je medijski pluralizam u Crnoj Gori prisutan više formalno nego suštinski, te da povećanje broja medija nije dovelo do većeg kvaliteta informisanja, već i do širenja neprovjerenih i dezinformativnih sadržaja.
Među važnim problemima izdvajaju se i loši uslovi rada u novinarstvu, nizak ugled profesije, pritisci i napadi na novinare i novinarke. Medijski profesionalci i profesionalke, kao i učesnici i učesnice sa značajnim društvenim i kulturnim kapitalom, posebno upozoravaju i na problem stranog uticaja kroz medijsko vlasništvo, koji vide kao jedno od ključnih pitanja za institucionalno djelovanje u narednom periodu.
Iako građani i građanke prepoznaju potencijal digitalizacije i novih tehnologija za otvaranje prostora za nezavisnije izvještavanje, medijski profesionalci i profesionalke upozoravaju da bez ozbiljnijih sistemskih promjena novinarstvo ostaje u dugotrajnoj krizi. Zbog toga publikacija sadrži i set preporuka za institucije, regulatorna i samoregulatorna tijela, medijsku zajednicu i civilni sektor.
Preporuke su usmjerene na potrebu da se medijska oblast u Crnoj Gori strateški bolje uredi kroz reviziju Medijske strategije, unapređenje i dosljednu primjenu medijskih zakona, te usklađivanje sa novom evropskom regulativom, kako bi se riješila ključna pitanja poput transparentnosti i koncetracije medijskog vlasništva, stranog uticaja, neregistrovanih portala i dezinformacija. Istovremeno, potrebno je obezbijediti da Agencija za audiovizuelne medijske usluge nezavisno i bez političkog uticaja nadzire tržište elektronskih medija, kao i uvesti mehanizme za procjenu kvaliteta projekata finansiranih iz Fonda za medijski pluralizam. Poseban akcenat stavljen je na jačanje samoregulacije, kroz dosljednu primjenu zakonskih obaveza medija i efikasan institucionalni nadzor, ali i kroz kontinuiranu podršku institucija i medijskih organizacija razvoju svijesti o značaju snažne i vjerodostojne samoregulacije koja može unaprijediti kvalitet izvještavanja i ojačati povjerenje građana i građanki.
Nova publikacija Instituta za medije predstavlja doprinos javnoj debati o budućnosti medija i novinarstva u Crnoj Gori i nudi konkretne smjernice za unapređenje ove oblasti u skladu sa demokratskim i evropskim standardima.
Detalje analize, sa zaključcima i preporukama, možete pročitati na crnogorskom i engleskom jeziku na sljedećim linkovima:
Crnogorski: OBILJE INFORMACIJA, MANJAK KVALITETA, NEZADOVOLJNA PUBLIKA
English: INFORMATION OVERLOAD, DECLINING QUALITY, AND DISSATISFIED CITIZENS
Ova publikacija je urađen uz finansijsku podršku Evropske unije, a njenu izradu kofinansiralo je Ministarstvo javne uprave Crne Gore. Sadržaj publikacije isključiva je odgovornost autorke i izdavača i ne odražava nužno stavove Evropske unije.
